Różnice pomiędzy osoczem bogatopłytkowym (PRP) a ubogopłytkowym (PPP)

W ostatnich latach osocze bogatopłytkowe (PRP) zyskało popularność jako potencjalna terapia wspomagająca porost włosów. Jednakże, nie wszystkie preparaty osocza są sobie równe; kluczowe jest rozróżnienie między osoczem bogatopłytkowym (PRP) a osoczem ubogopłytkowym (PPP). Niewłaściwe zastosowanie PPP, zamiast PRP, może nie tylko nie przynieść oczekiwanych rezultatów, ale wręcz zaszkodzić. Niniejszy artykuł omawia potencjalne ryzyko związane z użyciem osocza ubogopłytkowego w terapii łysienia oraz przedstawia metody, które mogą pomóc zabiegowcom odróżnić PRP od PPP, co jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa leczenia.

Definicje

Osocze bogatopłytkowe (PRP – Platelet-Rich Plasma) to koncentrat płytek krwi w niewielkiej objętości osocza, otrzymywany z krwi własnej pacjenta w wyniku procesu odwirowania. Koncentracja płytek jest co najmniej 2–5 razy większa niż we krwi obwodowej.

Osocze ubogopłytkowe (PPP – Platelet-Poor Plasma) to frakcja osocza krwi, która zawiera niską koncentrację płytek krwi, znacznie mniejszą niż ta występująca w osoczu bogatopłytkowym (PRP) czy nawet we krwi pełnej. Zawiera < 150 000–200 000 płytek/μl, czyli poniżej poziomu fizjologicznego w krwi obwodowej.

Porównanie PRP i PPP w terapiach łysienia

W kontekście terapii łysienia osocze bogatopłytkowe (PRP) wykazuje udokumentowaną skuteczność w stymulowaniu wzrostu włosów poprzez aktywację komórek macierzystych mieszka włosowego oraz indukcję angiogenezy za pośrednictwem czynników wzrostu, takich jak PDGF, VEGF czy TGF-β. W przeciwieństwie do PRP, osocze ubogopłytkowe (PPP), charakteryzujące się znacząco niższą zawartością płytek krwi i aktywnych biologicznie molekuł, nie wykazuje właściwości regeneracyjnych. Brak tych właściwości przekłada się na efekty kliniczne.

Jak przedstawiono na zdjęciu, mimo przejściowej stymulacji wzrostu włosów obserwowanej po 4 tygodniach, zarówno w przypadku iniekcji osocza ubogopłytkowego (PPP), jak i soli fizjologicznej (grupa kontrolna), nie zauważono trwałej regeneracji owłosienia.

Przeprowadzono również barwienie immunofluorescencyjne Ki67, TUNEL oraz Lgr5 po 3 dniach hodowli mieszków włosowych (HF) poddanych działaniu badanych preparatów. (PRP, PPP oraz sól fizjologiczna). Liczba komórek Ki67⁺ była istotnie wyższa w grupie PRP w porównaniu z grupą kontrolną (CON) oraz niższa w grupie PPP w porównaniu z grupą kontrolną (CON). Ponadto liczba komórek TUNEL⁺ była istotnie niższa w grupie PRP niż w grupie kontrolnej, natomiast w grupie PPP była wyraźnie wyższa. Wyniki te wskazują, że PRP znacząco zwiększa proliferację komórek macierzy włosa, podczas gdy PPP hamuje ten proces. Dodatkowo, liczba komórek Lgr5⁺ w rejonie bulge była istotnie zwiększona w grupie PRP i zmniejszona w grupie PPP, co sugeruje, że PRP aktywuje komórki macierzyste mieszka włosowego (HFSCs). 

Jak odróżnić PRP od PPP w warunkach gabinetowych

W praktyce klinicznej skuteczność terapii z wykorzystaniem autologicznego osocza zależy w dużej mierze od precyzyjnego określenia, z jaką frakcją osocza mamy do czynienia. Niejednokrotnie jednak, bez dostępu do badań laboratoryjnych, rozróżnienie PRP od osocza ubogopłytkowego (PPP) może stanowić wyzwanie. Z tego względu istotne jest posługiwanie się prostymi, możliwymi do zastosowania w warunkach gabinetowych, metodami pozwalającymi na wstępną ocenę zawartości płytek krwi w uzyskanym preparacie. Poniżej przedstawiono zestaw praktycznych sposobów umożliwiających szybką i orientacyjną identyfikację rodzaju osocza, co może pomóc w podniesieniu skuteczności oraz powtarzalności zabiegów.

1. Kolor i przejrzystość:

• PRP (osocze bogatopłytkowe): zwykle ma złotawy kolor, jest również mętne ze względu na zawieszone w nim płytki. 
• PPP (osocze ubogopłytkowe): jest bardziej klarowne, przejrzyste i blade, ponieważ zawiera mniej płytek i niemal żadnych komórek.

2. Ocena mętności:

• Przyłóż pobrane do strzykawki osocze do kartki papieru z dowolnym napisem:

a) jeżeli widzisz litery – prawdopodobnie PPP
b) jeżeli nie widzisz żadnych liter ze względu na mętność preparatu – prawdopodobnie PRP.

*Przy bardzo dobrej jakości PRP nie powinien być widoczny nawet ślad po skali narysowanej na strzykawce, jeżeli obrócisz napis na 2 stronę strzykawki.

• Skieruj światło przez próbkę (np. silną latarką od boku):

a) PPP przepuszcza światło prawie jak woda.
b) PRP może rozpraszać światło – efekt podobny jak mleko w herbacie.

3. Ponowne odwirowanie:

Jeżeli nie masz pewności, czy osocze, które uzyskujesz jest bogatopłytkowe, rozważ ponowne odwirowanie w parametrach ~10 min i ~1000 G.

• PRP – gęsty osad, zwykle widoczny gołym okiem, z wyraźną linią oddzielającą osad płytek od osocza.
• PPP – osad może być bardzo cienki i mniej wyraźny, czasami prawie niewidoczny.

Podsumowanie

Właściwe rozpoznanie, czy uzyskany preparat to osocze bogatopłytkowe (PRP), ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii wykorzystujących autologiczne preparaty krwiopochodne. Niestety, w warunkach gabinetowych brak jest zazwyczaj możliwości wykonania specjalistycznych analiz laboratoryjnych, które jednoznacznie pozwoliłyby określić ilość płytek krwi w uzyskanym materiale. Dlatego opracowanie i stosowanie praktycznych, prostych metod różnicowania PRP od PPP (osocza ubogopłytkowego), które można wykorzystać bez użycia zaawansowanego sprzętu, stanowi cenne wsparcie dla codziennej pracy klinicznej. Należy również podkreślić, jak ważny jest wybór odpowiednich, certyfikowanych probówek i zestawów przeznaczonych do terapii iniekcyjnych – używanie probówek diagnostycznych (IVD) może nie tylko wpłynąć na jakość uzyskanego preparatu, ale także stanowić zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Świadome podejście do każdego etapu przygotowania PRP jest fundamentem bezpiecznej i efektywnej terapii.

Bibliografia:

Guan, Z.-h. Guo, D.-m. Dai, Z.-x. Fan, J. Chen, S.-l. Wu, X.-m. Liu, Y. Miao, Z.-q. Hu, Q.J.B. Qu – Pharmacotherapy, Platelet lysate promotes hair growth: in vitro and in vivo mechanism and randomized